خبرنگار فرشته ای روشنی بخش و حامل پیام
به مناسبت ۱۷ مرداد روز خبرنگار
تقی سالک*
صاحب نظران و نویسندگان عموماً چند تعریف خاص از خبر ارائه می کنند که متفقاً مورد وثوق خبرنگاران قرار می گیرد.
خبر مطلبی است که قابل انتشار در روزنامه و یا مجلات باشد. گزارش درباره حوادث، برخوردها، جنایات، اطلاعیهها، قوانین و مقررات جدید کشفیات … خبر نامیده می شود.
خبر اطلاعاتی درباره وقایع جاری است که از طریق رسانههای مختلف ارائه میشود و چندین تعریف دیگر با همین مضامین.
خبر به دلیل گسترش چشمگیر وسایل ارتباط جمعی و رشد روز افزون دسترسی عمومی به اینترنت به موضوعی عادی و یک امر دمدستی تبدیل شده و بیشتر مردم به دلیل دسترسی به خبر، نسبت به آن کم و زیاد شناخت دارند و آن را ادراک میکنند و از سوی دیگر این مقوله در علوم ارتباطات اجتماعی و نیز مدیریت رسانه نقش و جایگاه اساسی دارد تا جایی که «نقش خبر رسانی از دلایل مهم وجودی مطبوعات» قلمداد شده و «مهمترین مضمون مطبوعات؛ اخبار یعنی انعکاس تازهترین رویدادهای هر روز داخل و خارج» عنوان شده است.
بیشتر اهل فن و عموم صاحبنظران، خبر را از اصلی ترین وظایف رسانه می دانند و بر نقش مثبت آن در جامعه تأکید دارند و معتقدند «خبر پر ارزشترین کالای امروز و در دنیای اطلاعات نقش خبرسازان دارای اهمیت فزاینده است، چرا که خبرسازان امروز، در واقع سازندگان «فراواقعیتهای» رسانهای هستند که در دنیای نوین، فراتر از واقعیات عمل میکنند.
بنابراین همانطورکه اشاره شد اهمیت خبر در علوم ارتباطات اجتماعی مشخص است ولی اکنون این سئوال پیش میآید که اصلاً خبر چیست و چه جایگاهی در رسانهها دارد و از سوی دیگر افراد جامعه چقدر با آن آشنا هستند که بی نیاز از تعریف باشد.
واقعیت این است که خبر با هر تعریف و با هر نگاهی که به آن شود امری روزمره، جهانی و درباره زندگی انسان در این کره خاکی است و می تواند تأثیرات مثبت و منفی بر زندگی انسان ها بخصوص در جامعه کنونی ایران بگذارد.
باتوجه به توضیحات ارائه شده و به باور تولیدکنندگان خبر، خبر یک کالای فاسد شدنی است زیرا عامل زمان در کار تهیه و تولید خبر از اهمیت فراوانی برخوردار است و بر خلاف سایر رشتههای صنعت که اگر تأخیری در تولید یک کالا روی دهد زیان چندانی وارد نمیآید ولی در مورد مطبوعات ورسانه ها باید فاصله زمانی میان وقوع یک رویداد و تهیه مواد اولیه یعنی همان خبر و چاپ و نشر آن را به حداقل زمان ممکن برسد، چون کوچکترین تأخیر می تواند باعث کهنه گی خبرشده و آن را از حیز انتفاع بیندازد.
اما تولیدکنندگان این کالای ارزشمند کیانند و چه مشخصاتی دارند؟
کیستی خبرنگاران از منظر اجتماعی در چه جایگاهی است و باید درچه منزلتی باشد؟
جان و روان آدمی چیزی نیست جز آگاهیهایی که از طریق تجربههای روحی و معنوی و آنچه از اجتماع و محیط حاصل می شود. پس هر کس دارای آگاهی بیشتر باشد، جان او نیز بیشتر و نیرومندتر است و… از آن رو که روحِ آدم (حقیقت انسان کامل) کاملتر و نیرومندتر از حقیقتِ فرشتگان است پس درپیشگاه الهی هم مورد سجدۀ سایرفرشتگان قرار می گیرد.
خبرنگار و آن کس که می نویسد و آگاهی تولید می کند چون فرشته ای روشنی بخش و شادی آفرین حامل پیام است و همین او را در رده ی اولین ها قرارداده است اما خودش اعتقاد دارد «بهتر است که دوم شویم اما خبر را دقيق بدهيم»
خبرنگار همواره اعتبار خود را حفظ می کند و قابل اعتماد می ماند، برای او رعايت دقت و صحت ضروری است.
خبرنگار می داند مخاطب او، اشتباه ها را فراموش نمی کند و آنها را ناديده نمی گيرد. اگراشتباه تکرار شود، مخاطب به تمام گزارش های بعدی او، اگرچه اشتباهی هم در آنها نباشد، مظنون می شود.
او قابل تحسین است چون خصوصیاتی دارد که خودش را ازدیگران متمایز می کند.
کنجکاو است، پرسشگراست، تحلیلگراست، صادق است، خوب ارتباط برقرار می کند، خود را وقف کارش می کند، استقلال فکر دارد، توانایی تشخيص و جدا کردن اطلاعات مهم از غیر مهم را دارد، روشن و مختصر می نویسد.
به خاطرهمین است و تعجب آور نيست که توده مردم ارزش زيادی برای اخبار قابل اعتماد خبرنگاران قائل هستند به این لحاظ کلام مکتوب قدرت خاصی دارد و از کلام الکترونيک ماندنی تر است.
خبرنگار تفاوت «خبر» و «رویداد» را می داند و از سیر تحول یک «رویداد» به «خبر» آگاه است. اگر از او بپرسند «خبر چیست؟» او از جایگاه یک صاحب نظر و یک کارشناس خبر اظهار نظر می کند؛ نه اینکه کلمات حفظ شده ای را باز گوید با این گمان که خبر را تعریف کرده است.
خبرنگاری که خبر را نمی شناسد، نمی تواند به صحت و جامعیت آن پی ببرد؟
شناخت خبر مستلزم شناخت اوضاع سیاسی جهان و جامعه است.
چهره و لحن گفتار برخی از خبرنگاران در جلوی دوربین نشان از بیگانه بودن آنها با عمق خبری است که در صحنه آن قرار دارند.
خبرنگار باید بداند که مخاطب و بیننده خبر تا چه اندازه برای شنیدن و دیدن گزارش خبری او حساس و هوشیار است.
اما با همین خصوصیات او با حداقل ها گذران می کند و صورتش را باسیلی سرخ نگه می دارد.
آبرومندانه و صبورانه تمام مشکلات را پشت سرمی گذارد.
روزخبرنگار بهانه ای ست برای ارج نهادن این ایثارگران عرصه آگاهی.
تبریک بگوییم و به این دلاوران نبرد با جهل درود بفرستیم.
روزتان مبارک و ایامتان بکام.
