شرافت و کرامتِ قلم

به مناسبت فرارسیدن روز خبرنگار

 شرافت و کرامتِ قلم

رحمان بیات*

خداوند، انسان را برای هدفی متعالی آفریده است. هر انسانی مأموریتی خاص بر عهده دارد؛ هرچند کشف و اجرای درستِ این رسالت، خود حکایتی دیگر است. اما اگر بخواهیم حرفه‌ی «خبرنگاری» را در ترازِ آموزه‌های قرآنی بسنجیم، می‌توان گفت که خداوند در قرآن به قلم و خبرنگار، ارزش و کرامتی ویژه بخشیده است؟

جالب است بدانیم که ساختارِ کلام‌الله مجید، خود سرشار از عناصرِ رسانه‌ای است: آیات قرآن یا «خبر» است (به پیامبر می‌گوید: «نَبِّئ عبادی»؛ به بندگانم خبر ده)؛ یا «گزارش» است (روایتِ سرگذشتِ پیشینیان و فرجامِ ظالمان)؛ یا «تحلیل» است (تبیینِ عللِ شکست‌ها و پیروزی‌ها)؛ و یا «هشدار و انذار» برای اصلاحِ مسیرِ جامعه. پس «خبررسانی»، نه یک حرفه‌ی صرف، که دارای شرافت و ارزشی قرآنی است.

از نگاه و زاویه ای دیگر، هر شغلی علاوه بر عنوانِ ظاهری، معنایی باطنی نیز دارد. معلمی، پرستاری و خبرنگاری، فراتر از نام و عنوانِ شغلی، یک معنایی باطنی هم دارند؛ بنابراین «عشق»، لازمه‌ی موفقیت و اثرگذاری در این‌گونه مشاغل است. خبرنگاری، از جنسِ شهرت، قدرت و ثروت نیست، بلکه تجلیِ عشق و خدمتِ صادقانه و بی‌منت به مردم است. وقتی خداوند در قرآن به «قلم» و آنچه می‌نویسد سوگند یاد می‌کند («ن، وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ»)، در واقع به این ابزارِ آگاهی، شرافت و کرامت می‌بخشد.

اما این کرامت و شرافت، امتیازی همگانی و برای هر قلم به دستی نیست؛ لذا خبرنگاری که قلمش را توجیه‌گرِ ظلم و زینت‌بخشِ چهره‌ی ظالمان می‌کند، نه تنها فاقد این شرافت و کرامت است، بلکه حرمت‌شکنِ «سوگندِ الهی» به قلم نیز هست. ارزش و شرافتِ قلم در تعهدِ آن به اخلاق، انسانیت و افشای نیاتِ شیطانیِ ظالمان است.

البته که در ایرانِ امروز، خبرنگاری چون حرکت در «میدان مین» است و شاید از همین روست که قشرِ شریفِ خبرنگار، در عینِ تأثیرگذاری، از دو سو همواره تحت فشار بوده است: از یک‌سو مردم توقع دارند که خبرنگاران همه‌چیز را افشا کنند و از سوی دیگر، مسئولان توقع دارند که خبرنگاران سکوت کنند یا حداقل آنچه را آنان مصلحت می‌دانند، منتشر نمایند. اما واقعیت این است که اگر خبرنگاران اجازه داشتند همانند «آینه»، واقعیت‌های پیدا و پنهانِ جامعه را منعکس کنند، ظاهر و باطنِ جامعه چنین دچارِ غبار آلود نمی‌شد و بسیاری از کج‌روی‌ها و فسادهای اقتصادی و اخلاقی که امروز در جامعه وجود دارد شاید دیگر وجود نداشت و یا لاقل خیلی کم می شد ولی …

در پایان، وظیفه‌ی خود می‌دانم که روز خبرنگار را به تمامی همکارانِ باشرافت تبریک بگویم. امید دارم روزی برسد که خبرنگارِ ایرانی، به‌جایِ روایتِ و گزارش  از « گرانی، کمبودها و جنگ »، راویِ «فرداهای روشن، گشایش در معیشت و لبخندِ مردمِ سرزمینم ایران» باشد.

ان‌شاءالله

اللهم عجل لولیک الفرج

* فعال رسانه ای