راههای روستایی و توسعه متوازن
محمدعلی خالق نژاد*
امروزه یکی از عوامل موثر و مهم در فرایند توسعه و پیشرفت، راههای ارتباطی هر منطقه، شهر، روستا یا کشور است که نمی توان نقش به سزا و سازنده آن را در فرایند توسعه متوازن نادیده گرفت.
صاحب نظران بین المللی و کارشناسان خبره و اهل فن بر این باورند که باید در کنار سیاستها و استراتژی های کلان توسعه محور، بطور ویژه و مشخص به امر توسعه روستاها وریشه کنی فقر گسترده ای که بر آنها حاکم است، پرداخت. چرا که کمبود درآمد جامعه روستایی و نیز کمبود امکانات اجتماعی مورد نیاز روستاها از قبیل خدمات بهداشتی درمانی، بیمه و تامین اجتماعی، خطوط ارتباطی، امنیت، برخورداری از آب آشامیدنی سالم، سوخت، برق و... واقعیتی عریان و غیرقابل انکار است. اما شواهد و قرائن بیانگر آن است که این امر به تنهایی نتوانسته است معضلات زندگی روستایی را حلّ نموده و آنان را ازفقر برهاند و حتی مهاجرت از روستا به شهر را کاهش دهد. فرار از این شرایط توجه عمومی به توسعه پایدار در روستاها و همکاری و همیاری عوامل دولتی و غیر دولتی را درکنار مردمان جوامع روستایی طلب می کند.
راه روستایی یکی از مهمترین خدمات روستایی است که نقش و جایگاه ویژه ای در توسعه پایدار مناطق روستایی ایفا می کند بطوریکه از آن به عنوان شریان حیاتی هر منطقه یاد می شود.
جاده ها علاوه بر تسهیل در امر تولیدات زراعی، عامل اصلی جابجایی مسافران و پیوند دهنده مناطق روستایی و شهرها می باشند و نیز راههای دسترسی نامناسب موجب کاهش زمان حرکت و در نتیجه کاهش قیمت محصولات زراعی تولیدی روستائیان می شوند.
با این توصیفات، شناخت دقیق مسائل مربوط به روستاها از اهمیت بالایی برخوردار است و توجه جدّی متولیّآن امر را می طلبد. زیرا ریشه تمامی مشکلات و عقب ماندگی ها همچون فقر گسترده، نابرابری افسارگسیخته و در حال گسترش، رشد بیکاری فزاینده همه در مناطق روستایی قرار دارد.
یکی از اهداف کلان توسعه در کشور کاهش بیکاری از طریق توسعه فرصتهای شغلی است. توسعه و عمران روستایی در طول بیش از ۴دهه پس از انقلاب به ویژه در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته همواره یکی ازدغدغه ها و نیازهای اصلی توسعه پایدار درایران می باشد.
در اکثر کشورها توسعه روستایی به مثابه راهبردی با اهمیت برای تامین نیازهای اساسی و توزیع بهینه منافع ناشی از توسعه ملی تلقی شده و بدین منظور نیز با شیوه های متعدد الگوهای متنوعی برای توسعه روستایی تحربه شده که عموما دست آورد های مطلوبی در بر نداشته و هنوز نیز سهم مناطق روستایی استانهای توسعه نیافته و یا کمتر توسعه یافته از مقوله توسعه و پیشرفت بسیار کم بوده است به همین دلیل هم یکی از مهمترین علل مهاجرت روستائیان به شهرها را می توان همین عدم وجود راههای دسترسی مناسب دانست که حتی مورد توجه نیز قرار نمی گیرد.
یکی از مهمترین شاخصه های توسعه یافتگی در منطقه به ویژه روستاها وجود شبکه حمل و نقل وجاده های ایمن ومناسب برای دسترسی و ارتباط روستاها باشهر وسایر مراکز مهم کشور است که به اذعان بسیاری از کارشناسان تاثیر این عامل بررشد وگسترش سایر اهرم های توسعه اجتناب ناپذیر بوده وزمینه توسعه ازجهات مختلف رافراهم می آورد. لذا عدم توجه به این مهم توسعه را با مشکلات جدی مواجه خواهد ساخت.
اکنون دولت به این باور رسیده که توسعه روستایی راهبردی مهم وکلان برای بهبود زندگی اجتماعی و اقتصادی روستائیان وتوسعه کشاورزی و نیز تلاشی همه جانبه برای کاهش فقر و بیکاری و زدودن غبار محرومیت از چهره روستاهاست که به ویژه این مهم با افزایش تولید و ارتقاء بهره وری درمناطق روستائی میسر می گردد.
