در شهر

♦ وسایل ورزشی پارک‌ها برای استفاده همه شهروندان نصب شده‌اند؛ اما متأسفانه گاهی شاهد تخریب یا آسیب زدن به این تجهیزات هستیم.
تخریب وسایل نصب شده در پارک‌ها فقط شکستن چند قطعه فلز یا پلاستیک نیست؛ در واقع آسیب زدن به سرمایه‌ای است که متعلق به همه شهروندان است.

شاید در نگاه اول شکستن یک دستگاه ورزشی یا آسیب رساندن به امکانات عمومی موضوع کوچکی به نظر برسد، اما واقعیت این است که هزینه تعمیر و جایگزینی این وسایل از جیب تک‌تک مردم پرداخت می‌شود. منابعی که می‌توانند صرف توسعه فضاهای شهری، ایجاد امکانات جدید یا بهبود خدمات شوند، ناچار صرف جبران خسارت‌های ناشی از این رفتارها می‌شوند.

علاوه بر هزینه‌های مالی، تخریب اموال عمومی چهره‌ای ناخوشایند از شهر زنجان به نمایش می‌گذارد و از کیفیت فضاهای عمومی که متعلق به همه ماست، می‌کاهد.

در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، اموال عمومی به عنوان دارایی مشترک مردم شناخته می‌شود. شهروندان احساس می‌کنند نیمکت پارک، وسایل ورزشی، فضای سبز و امکانات شهری متعلق به خودشان است؛ به همین دلیل نه تنها به آن آسیب نمی‌زنند، بلکه در حفظ و نگهداری آن نیز مشارکت می‌کنند. اگر فردی در حال تخریب اموال عمومی باشد، معمولاً با تذکر شهروندان، گزارش به مسئولان یا برخورد قانونی مواجه می‌شود.

از سوی دیگر، مسئولان شهری نیز با آموزش مستمر، فرهنگ‌سازی از سنین کودکی، نظارت مناسب، تعمیر سریع تجهیزات آسیب‌دیده و اجرای قوانین بازدارنده، اجازه نمی‌دهند رفتارهای مخرب به یک عادت اجتماعی تبدیل شود.

شهرهای زیبا و توسعه‌یافته فقط با بودجه و امکانات ساخته نمی‌شوند؛ بلکه نتیجه احساس مسئولیت شهروندان نسبت به محیط زندگی مشترکشان هستند.

زنجان، شهر فرهنگ و اصالت است. زیبایی و آبادانی آن زمانی ماندگار خواهد بود که هر یک از ما خود را در حفظ اموال عمومی شریک و مسئول بدانیم.
در برابر چنین رفتارهایی، افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی، فرهنگ‌سازی، تذکر محترمانه، آموزش فرزندان به حفظ اموال عمومی و گزارش موارد تخریب به مسئولان مربوطه می‌تواند مؤثرتر باشد.
در کشوری مثل ژاپن از کودکی به افراد آموزش داده می‌شود که فضای عمومی «مال دولت» نیست، بلکه «مال همه ما» است.
دانش‌آموزان در بسیاری از مدارس خودشان کلاس‌ها و محیط مدرسه را تمیز می‌کنند.
مردم حتی در جشن‌ها و مسابقات ورزشی زباله‌های خود را جمع می‌کنند.
تخریب اموال عمومی نه فقط یک تخلف، بلکه رفتاری شرم‌آور در نگاه جامعه محسوب می‌شود.
اگر وسیله‌ای در پارک آسیب ببیند، شهروندان معمولاً آن را گزارش می‌کنند تا سریع تعمیر شود.
در فرهنگ ژاپنی این پرسش رایج است: «اگر همه این کار را انجام دهند چه اتفاقی می‌افتد؟» همین نگاه باعث می‌شود افراد پیش از هر رفتار، اثر آن را بر جامعه در نظر بگیرند.
یا در نمونه ای دیگر، در نروژ مفهوم مهمی به نام «اعتماد اجتماعی» وجود دارد.
مردم به یکدیگر و به نهادهای عمومی اعتماد بالایی دارند. شهروندان مالیات پرداخت می‌کنند و می‌دانند که این پول صرف رفاه عمومی می‌شود.
به همین دلیل وقتی کسی به امکانات عمومی آسیب می‌زند، انگار به دارایی خود و همسایگانش آسیب زده است.
طبیعت، پارک‌ها و امکانات عمومی بخشی از هویت ملی محسوب می‌شوند و مردم نسبت به آنها احساس مالکیت و مسئولیت دارند.
گاهی تصور می‌کنیم مردم کشورهای مذکور ذاتاً متفاوت‌اند، اما واقعیت این است که این فرهنگ‌ها ساخته شده‌اند؛ با آموزش مداوم، الگوهای درست، مسئولیت‌پذیری شهروندان و البته پاسخگویی مسئولان.
شهرهای توسعه‌یافته از جایی شروع شدند که مردم به این باور رسیدند:
«اموال عمومی مال هیچ‌کس نیست» یک اشتباه است؛ «اموال عمومی مال همه ماست» یک فرهنگ است.
این دقیقاً همان نگاهی است که می‌تواند در شهر زنجان هم به حفظ وسایل ورزشی، پارک‌ها و زیبایی شهر کمک کند. در این میان رسانه‌های ملی مانند صداوسیما می‌تواند نقش مهمی ایفا کند و بجای تولید برخی برنامه های کاملا بی محتوا و بدون مخاطب می‌تواند تاثیر بسزایی به همان مخاطبان اندک خود داشته باشد.
به امید آن روز